“The Economist”: Synimet e Turqisë pas ndërtimit të xhamive në Shqipëri

Një mega-xhami po ngrihet në rrugën “George W. Bush” në Tiranë, kryeqytetin shqiptar, në afërsi të parlamentit të vendit. Kur të përfundojë, ajo do të jetë xhamia më e madhe në Ballkan, një në një varg të gjatë të projekteve të tilla financuara nga Turqia. Në vlerësimin e saj, drejtoria e Turqisë i çështjeve fetare, i njohur si Diyanet, ka ndihmuar në ndërtimin e mbi 100 xhamive dhe shkollave ​​në 25 vende. Në Bosnjë, Kosovë, Filipine dhe Somali ky institucion ka rindërtuar vendet islamike të dëmtuara nga lufta dhe fatkeqësitë natyrore. Në Gaza është duke rindërtuar xhamitë e shkatërruara nga operacionet ushtarake izraelite në vitin 2014. Vetëm projektet aktuale pritet të kushtojnë mbi 200 milion dollarë. “Të gjitha paratë vijnë nga donacione private”, - këmbëngul Mazhar Bilgin, një zyrtar i lartë i Diyanet.

Kritikët dyshojnë se Presidenti i Turqisë, Rexhep Tajip Erdogan është duke vendosur me këto veprime një ringjallje të trashëgimisë së Perandorisë Otomane. Sekularët nacionalistë në Shqipëri, vend i cili ishte rreptësisht ateist nën komunizëm, stepen kur shohin se parlamenti i tyre do të ngjajë mjaft i vogël nga xhamia që ngrihet pranë ndërsa urbanistët ankohen për formën "McOttoman" të projektit.

Por shumica e shqiptarëve janë të këndshëm. Ndërsa qeveritë post-komuniste lejuan katolikët dhe të krishterët ortodoksë të ndërtojnë katedralet në Tiranë, myslimanët u lanë jashtë në të ftohtë. Besimtarët e kanë gjetur rregullisht veten duke u lutur jashtë, duke u dridhur jashtë një xhamie të vogël të shekullit të 19-të qytetit. Nuk është e qartë pse qeveria e Shqipërisë ka pritur deri në vitin 2013 për të miratuar një të re.

Roli i Turqisë në islamin shqiptar shkon përtej ndërtimit të xhamive. Gjashtë nga shtatë seminaret islamike të vendit menaxhohen nga fondacione të lidhura me komunitetin Gylen. Agjencia e Zhvillimit të Turqisë, TIKA, ka përfunduar 248 projekte në Shqipëri. Përveç ndihmës fiskale, shumë shqiptarë e mirëpresin ndikimin e Turqisë si një kundërpeshë ndaj përhapjes së militantizmit islamik. Sipas myftiut të Tiranës, Ylli Gurra, deri tani 150 shtetas shqiptarë janë bashkuar Shtetit Islamik (IS) si xhihadistë në Siri. Ai fajëson fonacionet salafiste nga monarkitë e Gjirit që u derdhën në rajon në vitet 1990. (Shumë prej tyre u dëbuan pas sulmeve të 11 shtatorit.) Z. Gurra thotë se shumica e muslimanëve shqiptarë refuzojnë radikalizmin e tillë: "Ata kanë më shumë prirje për Islamin turk"

Në të vërtetë, muslimanët në Shqipëri janë shumë më pak të devotshëm dhe më pro-perëndimore se sa bashkëfetarët e tyre turq. Ndërkohë, në terrenin fetar të Turqisë ka një konflikt të brendshëm. Partia e Zhvillimit (AK) që dikur ka punuar krah për krah me lëvizjen Gylen është prishur. E gjithë kjo ndryshoi dy vjet më parë, kur AK nisur një hakmarrje kundër lëvizjes, duke e akuzuar atë se ka orkestruar një skandal korrupsioni që kishte prekur figura të larta të qeverisë. Burokratë gulenistë u dërguan prapa hekurave.

Gjatë 2015-ës në vizitën në Shqipëri për ceremoninë e përurimit të xhamisë së re, Erdogan u kërkoi mikpritësve të tij për të mbyllur shkollat ​​e drejtuara nga gylenistët. Zyrtarët shqiptarë refuzuan kërkesën. Megjithatë, në Shqipëri dhe në vende të tjera, komunitetet myslimane që përfitojnë nga bujaria turke ende përballen me presione. "Erdogan është duke i detyruar ata që të largohen", thotë Kerem Oktem, një profesor i studimeve turke në Universitetin e Graz.

Diyanet, ndërkohë, e ka zgjeruar programin e saj të xhamive në vendet me lidhje të pakta me historinë osmane. Në vitin 2014 Erdogan tha se Kuba ishte nga populluar nga muslimanët para se të ndotej nga zbulimi i Kristofor Kolombit dhe zbuloi një plan për të ndërtuar një xhami të re atje. Një tjetër xhami është në ndërtim e sipër në Haiti. Ndërtesat e zbavitjeve janë bërë një mjet për transmetimin e  kredencialeve fetare të Turqisë për audiencën myslimane vendase dhe të huaja. Objektivi përfundimtar është "të pretendojmë territore të reja”- thotë zoti Oktem. "Është ideja që Turqia duhet të jetë udhëheqësi i gjithë botës muslimane." /Marrë nga “The Economist”.

*     *     *

Imami i Këlnit: Fajin e kishin femrat, kishin hedhur parfum

Sami Abu-Yusuf has said the victims of the New Years Eve mob sex attacks had themselves to blame because they wore perfume.

Një turmë prej 1 mijë djemsh, me origjinë arabe ose afrikano-veriore, ngacmuan dhe vodhën qindra femra në qendër të qytetit.

Por imami i Këlnit, Sami Abu-Yusuf thotë se fajin e kanë viktimat.

Në një intervistë për televizionin rus, Ren TV, ai tha se femrat i kanë provokuar këto sulme, pasi mes të tjerash ato kishin hedhur edhe parfum.

Imami predikon në xhaminë Al Tahuid.

“Një nga arsyet përse meshkujt myslimanë përdhunojnë ose ngacmojnë femrat vjen për shkak të mënyrës se si vishen ato. Nëse ecni gjysmë-lakuriq ose jeni të parfumosura, ndodhin të tilla gjëra. Është sikur të hedhësh benzinë në zjarr”, tha ai për gazetën Bild

*     *     *

ABBA-t ribashkohen për fansat

Katër pjesëtarët e njërit prej grupeve me të suksesshme komerciale në historinë e muzikës janë bashkuar edhe njëherë, por jo për të kënduar.

Ata janë pjesëtarët e grupit ABBA, i cili u themeluar në vitin 1972 nga katërshja suedeze, Agnetha Faltskog, Bjorn Ulvaeus, Benny Andersson dhe Anni-Frid Lyngstad.

Këngët e tyre hit që janë dëgjuar me miliona herë, fillimisht me kaseta, më pas me disqe e tashmë edhe përmes internetit janë “Mamma Mia”, “Dancing Queen”, “Take a chance on me”, “Money, money, money”, “Knowing me knowing you” dhe “The winners take it all”, "Eagle", "SOS"

Hera e fundit që grupi u bë bashkë (jo për të kënduar edhe njëherë) ishte viti 2008, me rastin e premierës së filmit “Mama Mia”, ku luan e famshmja Maryl Streep.

Agnetha, 65 vjeç, Bjorn 70, Benny 69, dhe Anni-Frid 70, i ribashkoi ceremonia e hapjes së një restoranti të famshëm në kryeqytetin suedez.…dhe ja si duken.

Agnetha Faltskog & Bjorn Ulvaeus

Benny Andersson & Anni-Frid Lyngstad

*     *     *

Në Janarin e pestë pa ndëshkim

Nga Adrian Thano

Jam përpjekur disa herë ta shkruaj historinë e protestuesit që shihet në këtë foto. Ajo është realizuar në 21 janar, në momente- kulm të protestës. Atëkohë e lashë në mes kërkimin sepse njerëzit kishin frikë të flisnin.

Por kam ende të ruajtur një mesazh që zbulon pak nga historia e djalit me flamur që shihet në foto.

Po e sjell  për lexuesit e Ditës, ashtu siç e gjeta sot në arkivë.

Është dërguar në 26 janar 2011 në përgjigje të mesazhit tim për dikë për të cilin më kishin thënë që e njihte djalin e fotos (mund ta ndjeni nëpër rreshta edhe frikën e njerëzve ato ditë):

“…z.Adrian, une personalisht djalin e fotos me flamur nuk e njoh, por eshte i afermi i te njohurit tim. Qe te jem i sinqerte, nuk e di se sa e drejte do te ishte nga ana ime qe te te jepja detaje per te, aq me teper keshtu si po rrotullohen gjerat ne Shqiperi. Mesa degjova nga miku im, ishte shembur ne dru (fraktura neper brinje, ne kemben e djathte dhe ne doren ne te cilen mbante flamurin) por nuk e kishin shoqeruar ne komisariat. E kishin cuar te Nene Tereza e prej andej e kishin nisur per ne shtepi. Mgjth di qe eshte nga Fieri, diku tek 25-26 vjec dhe quhet a Eno a Enea, nuk jam i sigurt per kete. Nje gje qe ndoshta ka vlere te thuhet eshte se ky djali, kur ishte nisur nga Fieri nuk kishte flamur me vehte. Si rrjedhoje duhet t’ia kete marre dikujt tjeter ne mes te katrahures… Nderkohe, per te qene i drejte, e pyeta mikun tim per ndihmen qe me kerkove dhe u tregua disi i rezervuar. Ndoshta kuptohet perse. Nejse, ti shih nese te mjaftojne keto per te ndertuar dicka mbi te. Kalosh mire…”

Ky ishte mesazhi.

Po risjell ndërkohë nga arkiva edhe një kopertinë të 4 viteve më parë (rreth një javë pas ekzekutimeve publike të 21 janarit).

Kopertinë nga Adrian Thano e Jutta Benzenberg, 29 janar 2011

Kopertina që në atë kohë u njoh si “Lotët e Anës” është përgatitur nga unë dhe  fotografja Jutta Benzenberg.

Ka qenë kopertinë e Shekullit, gazetës që kam drejtuar para Ditës, në datën 29 janar, një ditë pas homazheve të tensionuara të 28 janarit.

E risjell thjesht që të mbetet diku si foto; ndoshta Ana, e cila më ka thënë që dëshiron të bëhet juriste do të dojë dikur ta shohë.

5 vite më parë në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, aty ku duhej të ishte vendi më i sigurtë, mes dy “qeverive”, Legjislativit dhe Ekzekutivit, u vranë me urdhër të ish-kryeministrit që më pas fshiu filmimet e brendshme dhe manipuloi provat, 4 njerëz.

Dhjetëra u plagosën, qindra të tjerë u dhunuan në bulevard dhe komisariate.

Nuk thuhet shpesh por Gjykata ka dënuar mbi 100 pjesëmarrës të demonstratës së 21 janarit. Askujt nuk i gjeti armë, dinamit, shishe molotov, çadra pistoletë, i dënoi sepse ashtu kishte dashur urdhëruesi i vrasjeve të 21 janarit.

I dënoi, pasi i torturoi; i torturoi pasi i poshtëroi; i poshtëroi pasi i rrembeu rrugëve.

21 janari i këtij viti po shkon si të tjerët.

Ndoshta Qeveria ka bërë gati ca adete. Ndoshta do bëhet edhe ndonjë manifestim i  rastit, tani më i lirë; do thuhen prapë fjalët që duhen thënë për “zbulimin e së vërtetës” megjithëse ajo dihet.

Të nesërmën sheshi do jetë si gjithnjë, me njerëzit dhe mjetet e zakonshme, shiu dhe era do marë lulet e vendosura një ditë më parë, fjalët e kryeministrit do jenë në faqet e gazetave, edhe tek DITA , familjarët do kthehen në hallet e tyre,  ndoshta dikujt i duhet ende të paguajë vendimet e prapshta të gjykatave, se pushteti edhe të vret, edhe të fyen, edhe të merr paratë.

Pesë vjet pas 21 janarit një grusht vrasësish e bashkëpunëtorësh në vrasje dhe ish-apologjetët e tyre në media vazhdojnë të sfidojnë hapur një shoqëri të tërë.

Ndaj le t’i lemë fare ngushëllimet për fëmijët e viktimave, ndonjë tashmë i vetëvrarë. Më mirë ta mbajmë gojën mbyllur nëse 21 janarët e ardhshëm do të vazhdojnë vijnë si ky. Askush të mos dalë më në rrugë të kujtojë të rënët; le t’ua lëmë kujtimin e tyre vetëm të afërmve.

Sepse nëse ndodh kjo që po ndodh, çdo 21 janar – që ne përkujtojmë viktimat dhe vrasësi na përqeshë i lirë mbi të lirët, – do të thotë që jemi bërë pjesë e krimit nga mosndëshkimi i tij.

Familjarë të Faik Myrtajt, 

Ziver Veizit, Aleks Nikës, Hekuran Dedës

*     *     *

Fati i emigrantëve pa dokumenta në SHBA

Një vendim i pritshëm i Gjykatës së Lartë në SHBA mund të trondisë trashëgiminë politike të Presidentit Barack Obama. Gjykata pritet të vendosë nëse do të pranojë të marrë në konsideratë çështjen ndaj urdhërit ekzekutiv të presidentit që mbron 4 milionë emigrantë nga deportimi. Nëse gjykata nuk e pranon çështjen, presidenti do të humbasë një prej programeve të tij madhore gjatë vitit të tij të fundit në detyrë.

Njerëzit këndojnë përpara godinës së Gjykatës së Lartë ku janë mbledhur nëntë gjykatësit, të cilët do të vendosin nëse do ta pranojnë çështjen për emigracionin. Njerëzit janë mbledhur për të mbrojtur fëmijët e tyre, bashkëshortët, madje edhe veten.

Brenda Barrios erdhi ilegalisht nga Guatemala në SHBA, dymbëdhjetë vite më parë. Djali i saj 3-vjeçar, Kevin, ka lindur këtu.

Së bashku me 4 milionë emigrantë të tjerë pa dokumenta, ata menduan se Presidenti Obama po i mbronte nga deportimi nëpërmjet një urdhëri ekzekutiv të nënshkruar dy vjet më parë. Por, urdhëri është bllokuar nga gjykatat e nivelit të parë. Qeveria e ka apeluar çështjen në Gjykatën Supreme duke shpresuar konsolidimin e trashëgimisë së Presidentin për emigracionin.

“Nuk dua të më deportojnë. Dua të qëndroj këtu. Dua të punoj shumë për të drejtat e mia, si të gjithë njerëzit.”

“Njerëzit nuk mund ta kenë të drejtën të shkelin kufijtë tanë dhe pastaj të qëndrojnë,” thotë Dan Stein, i Federatës për Reformimin e Emigracionit.

“Protestuesit për përpiqen të detyrojnë Presidentit dhe Gjykatën Supreme që t’u lejojnë shkeljen e ligjeve. Por, mënyra amerikane e jetesës ka në thelb drejtësinë e barabartë. Kjo është vetë ëndrra amerikane.”

Republikanët në Kongres janë dakort me zotin Stein dhe kanë kundërshtuar miratimin e reformës për emigracionin. Rrjedhimisht, presidenti demokrat anashkaloi legjislativin dhe miratoi një urdhër ekzekutiv. Urdhëri trajton emigrantët pa historik penal dhe që kanë fëmijë të lindur këtu.

“Kemi ardhur jo thjesht nga dëshpërimi, por sepse ka qenë mënyra jonë e vetme e shpëtimit për të jetuar si qenie njerëzore.”

Nëse gjykata pranon, argumentat do të dëgjohen në muajin prill dhe një vendim do të jepet në qershor, disa muaj përpara përfundimit të mandatit të Presidentit Obama./VOA/

*     *     *

Zbulimi në Arkivat e Vatikanit/ Shkrimi më i vjetër i shqipes, ja ç’shkruhej më 1210

Dr. Musa Ahmeti

Eshtë folur e shkruar, por gjithnjë deri tani në formë të supozimeve, “duhet” të ketë libra, dorëshkrime apo dokumente të shkruara në gjuhën shqipe, të cilat janë më të hershme sesa “Formula e pagëzimit” nga viti 1462 apo nga libri i parë i shtypur në gjuhën shqipe “Meshari” nga viti 1555.

Kërkimet nuk kanë rreshtur, por rezultatet deri tashi kanë munguar. Pothuajse të gjithë studiuesit që merren me kërkime dhe hulumtime shkencore, kishin shënuar Vatikanin, (Bibliotekën Apostolike apo Arkivin Sekret të Vatikanit), si një nga vendet ku do të duhej të ruheshin dokumente apo dorëshkrime të vjetra në gjuhën shqipe. Nuk ishin gabuar ata që kishin menduar kështu.

Një studiues i njohur arbëresh, Nilo Borgja, i cili botoi edhe një studim të mrekullueshëm për “Perikopenë e Ungjillit” nga shek.XIV, me grafema greke e fjalë shqipe, i kishte pohuar gjuhëtarit tonë të famshëm Eqrem Çabejt, se ishte në rrugë të mirë të gjente një dorëshkrim më të vjetër se “Formula e pagëzimit” dhe se “Meshari”. Për fat të keq, Nilo Borgja vdiq, pa arritur të zbulonte dokumentin apo dorëshkimin në fjalë. Një pohim të ngjashëm e bën edhe studiuesi i njohur tjetër arbëresh, Zef Skiroi. Ne, duke ndjekur gjurmët e studiuesve të mëhershëm, kishim fatin e mirë, që në Arkivin Sekret të Vatikanit, të zbulonim një dorëshkrim nga viti 1210 me autor Teodor Shkodranin. Dorëshkrimi përbëhet nga 208 fletë. Është i shkruar në pergamen dhe i tëri është në gjuhën shqipe. Ndahet në tri tërësi: atë teologjike, filozofike dhe historike. I gjithë teksti është autograf. Autori shënon emrin e mbiemrin e tij si dhe vitin kur e ka mbaruar dorëshkrimin.

Për herët të parë bëhet fjalë për gjuhën shqipe në vitin 1284 (jo 1285 siç është menduar deri më tani), në një dokument të Arkivit të Dubrovnikut /Raguzës/ nga 14 korriku i viti 1284 ku thuhet: “Dëgjova një zë që thërriste në mal në gjuhën shqipe” (Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca). Dëshminë e dytë e kemi nga një autor anonim, që sipas të gjitha gjasave ishte prift i urdhërit domenikan, i cili në vitin 1308, gjatë udhëtimit nëpër Ballkan, kur përshkruan Shqipërinë dhe shqiptarët, ndër të tjera shkruan: “Këtu shqiptarët e lartëpërmendur kanë një gjuhë të dalluar prej latinëve, grekëve e sllavëve, kështuqë nuk meren vesh fare me popujt tjerë” (Habent enim Albani prefati linguam distanctam a latinis, grecis et slavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus).

Dëshmia e tretë është ajo e Guljelm Adamit, i cili në vitin 1332 shkroi me porosi të papës Gjon XXII, traktatin “Directorium ad passagium faciendum”, duke i bërë kështu edhe një relacion Filipit VI Valua, mbretit të Francës, me titull: “DIRECTORIUM AD PASSAGIUM FACIENDUM (UDHËZIM PËR TË KRYER KALIMIN [E DETIT], ku jep të dhëna për Shqipërinë dhe shqiptarët. Këtu gjejmë edhe fjalinë e famëshme që e bëri të njohur në histori: “Dhe megjithëse shqiptarët kanë një gjuhë krejt tjetër dhe të ndryshme nga latinët, ata kanë shkronjat latine në përdorim dhe në të gjithë librat e tyre”.

Rëndësi të veçantë ka edhe fakti, se autor i këtij shkrimi është një shqiptar nga Shkodra. Për autorin, Teodor Shkodranin, pos të dhënave që bën vetë autori në fund të dorëshkrimit, por edhe të tjerave që gjinden në disa dorëshkrime që ruhen, pos Arkivit Sekret të Vatikanit, edhe në Bibliotekën Apostolike, pjesa dërmuese e të cilave janë të shkruara në gjuhën greke dhe janë të pabotuara, ne kemi edhe njohuri të tjera, disa nga të cilat na i ofroi studiuesi, dr. Moikom Zeqo. Dorëshkrimi është prërgatitur për botim, është transkriptuar, transliteruar dhe shoqërohet për botim, me një koment dhe analizë shkencore.

Studimet dhe hulumtimet shkencore nëpër arkiva e biblioteka të ndryshme, janë shumë të rëndësishme ngase na mundësojnë njohjen dhe pasurimin me të dhëna të reja për albanologjinë dhe historinë kombëtare në përgjithësi. Deri para pak kohësh është folur e shkruar, por gjithnjë deri tashi në formë të supozimeve, se “duhet” të ketë libra, dorëshkrime ose dokumente të shkruara në gjuhën shqipe, të cilat janë më të hershme se sa “Formula e pagëzimit” nga viti 1462 apo nga libri i parë i shytpur në gjuhën shqipe “Meshari” i Buzukut nga viti 1555.

Duke u nisur nga ide të tilla, por edhe pohimi i Eqrem Çabejt se: “Në nëndorin e vitit 1940 N. Borgia më kumtoi në Grotaferata pranë Romës se kishte zbuluar në Arkivin e Vatikanit një dokument në gjuhën shqipe më të vjetër se Buzuku. Fshehtësinë e zbulimit të tij ky dijetar e mori me vete në varr. Gjurmime të mëtejme nëpër arkivat e Vatikanit e të Propagandës mund të na sjellin ndonjë të papritur në zbulim dokumentesh më të moçme të shqipes.” [Studime gjuhësore, vëllimi VI, f. 12, referenca nr. 29, Prishtinë 1988.]

Ne, sikur edhe shumë studiues të tjerë ju vumë kërkimeve në Arkivin Skeret të Vatikanit për gjetur ndonjë gjurmë të këtij dokumenti apo dorëshkrimi. Konsultimi me koleg e specialistë me përvojë nga Arkivi i Vatikanit, por edhe studiues eminentë botëror, që bëjnë studime në Vatikan, ishe i dobishëm, ngase kursyem shumë kohë dhe eliminuam disa nga fondet arkivore, duke qenë pothuajse të sigurtë se aty nuk mund të ndodhej një dokument apo dorëshkrim për të cilin bën fjalë Nilo Borgia, e pas tij edhe Zef Skiroi. Fondet të cilat duhej të studioheshin, prap ishin të shumta dhe tepër voluminoze.

Paralelisht kemi konsultuar edhe burime të ndryshme nga Biblioteka Apostolike e Vatikanit, duke shfrytëzuar Kodekse dhe dorëshkrime të tjera që kishin të bënin me shqiptarët dhe Shqipërinë duke shpresuar të kishim fatin e mirë që të zbulonin atë dorëshkrim aq të dëshiruar.Siç dihet Arkivi i Vatikanit e ka zanafillën e tij nga mesjeta e hershme. Për publikun dhe studiuesit laik ai u hap vetëm pas vitit 1882. Këtu ruhen dokumente, dorëshkrime dhe libra nga më të ndryshmet që kanë të bëjnë me relegjioni dhe kishën; por edhe me momente të tjera të jetës laike, politke, shkencore, etj.

Funksionimi i këtij arkivi është rregulluar në vitin 1927 me rregulloren: “Regolamento dell’Archivio Vaticano del 1927″. Konsultimi dhe shfrytëzimi i dokumente, por edhe i literaturës tjetër që ruhet në këtë Arkiv është përcaktuar nga Papati dhe zbatohet me përpikmëri duke mos bërë asnjë lloj lëshimi.  Për momentin mund të konsultohet lënda burimore arkivore deri në periudhën e Benediktit të XV; [1914] ndërsa për atë në vazhdim, por edhe për disa fonde të veçanta, pos lejeve speciale, një pjesë e mirë Arkivit të Vatikanit është ende “skertete”.Më në fund, në vitin 1998, kemi pasur fatin të kishim në dorë, një vëllim të lidhur me kopertina të forta druri, nga viti 1210, titulli i të cilit në regestat e Vatikanit nuk ishte i shënuar komplet dhe në formën origjinale. Shfletimi i kujdesshëm, që në faqen e parë, ishte shenjë se teksti nuk ishte në gjuhën latine, greke, sllave apo ndonjë gjuhë tjetër, por ishte i tëri në gjuhën shqipe.

Vëllimi i tëri ishte në pergamen, gjë e zaonshme për kohën kur ishte shkruar. Kishte 208 fletë. Paginimi [numërimi] i faqeve ishte vetëm recto. Dimensionet ishin: 28 x 39.5 cm. Komplet vëllimi, ishte i ruajtur shumë bukur, nuk kishte dëmtime, pos që në disa vende ka filluar të fshihet ngjyra dhe kjo në fletët 188, 189 dhe 192. I gjithë dorëshkrimi është i shkruar me grafema [littera-shkronja] latine dhe i tëri në gjuhën shqipe, në dialektin e veriut, që si i tillë paraqet mjaft vështërisi për t’u lexuar.

Në fillim, por edhe në disa vende brenda dorëshkrimit, ka iniciale të cilat janë shumë të bukura. Tre nga ato janë të praruara me flori. Inicialet tjera janë me ngjyrë të kuqe, pjesa dërmuese, ndërsa dy janë me ngjyrë blu të hapur. Në dorëshkrim ka edhe tre miniatura kryesisht të punuara nga floriri të cilat paraqesin momente biblike.I gjithë dorëshkrimi është autograf, i shkruar nga një dorë.

Ndërsa në fund fare, në f. 208, autori është firmosur vetë me emrin e tij: Teodor Shkodrani, duke shënuar: “Me ndihmën dhe dëshirën e fort të lumturit Zot, përfundova në vitin 1210, ditën e 9 të marsit”. [Mee nihemmen ??e dessirnnee e phorte e t’Lumm-numittee ªOT – e mbaronjj n’vittee MCCX – ditnee e ix – t’Marxxittee. : Theoodor Scodraanitee.

Dorëshkrimi ndahet në tre kapituj, në f. 1r – 97r mbi teologjinë; f. 98r – 146r mbi filozofinë dhe 147r – 208r mbi hisotrinë. Secili nga kapitujt mund të jetë edhe libër në vete. Duke mos mohuar vlerën dhe rëndësinë dy kapitujve të parë, kapitulli i tretë ka tërhequr më shumë vëmendjen tonë ngase pos të dhënave me interes të veçantë, autori citon edhe vepra të tjera që ka konsultuar dhe më shumë se një herë, thirret në kronikat shqiptare të qyteteve të ndryshme.

*     *     *

FotoLajm/ Berat Gjimshiti te Atalanta Itali

 Berat Gjimshiti është transferuar në Serie A te Atalanta

Mbrojtësi i Kombëtares shqiptare, Berat Gjimshiti, edhe zyrtarisht është lojtari më i ri i skuadrës italiane, Atalanata, me të cilën ka nënshkruar kontratë tri vjeçare, raportojnë mediat italiane.

Atalanta, përmes faqes zyrtare të klubit, ka bërë të ditur se Gjimshiti do ta bartë fanellën me numër 55.

Ende nuk janë bërë të ditur detajet e transferimit të mbajtësit të Kombëtares shqiptar, por tashmë ai gjendet në Itali dhe i ka kryer me sukses testet mjekësore.

*     *     *

VideoLajm/ “Bisha” shqiptare, Ilir Latifi hedh në tokë kundërshtarin për pak sekonda

Vetëm pak sekonda i kanë mjaftuar boksierit shqiptar, Ilir Latifi të hedhë në tokë kundërshtarin e tij Sean O’Connell.

Ndeshja është luajtur në “UFC Fight Night 81”.

Video tregon momentin kur Sean O’Connell shembet në tokë pas dy grushteve të marrë nga Latifi.

Një grusht i djathtë i Ilir Latifit bëri që kundërshtarit të tij, Sean O’Connell, t’i dridhen këmbët dhe të rrëzohet në ring. Ai e rrëzoi me Knock Out kundështarin e tij në kikboks për 25 sekonda. Gjyqtari Kevin MacDonald e ndaloi ndeshjen, por O’Connell e kundështoi dhe pas 30 sekondash pushim u rikthye në tapet për ta humbur më pas me pikë ndeshjen e zhvilluar në Boston të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

*     *     *

Karikatura e Charlie Hebdo për Aylanin e vogël

Karikatura e Charlie Hebdo për Aylanin e vogël ka nxitur reagimin e shumë karikaturistëve të botës arabe madje dhe të vetë mbretëreshës Rania të Jordanisë.

Rania e Jordanisë ka publikuar një karikaturë tjetër në facebookun e saj me diçiturën:

Nëse do të rritej Alani mund të ish bërë mjek, ose një baba i mirë

Gjithashtu një tjetër karikaturist, palestinez Hani Abaz ka postuar këtë karikaturë:

*     *     *

Charlie hebdo prodhon sërish skandal. Tallet me fëmijën e vdekur musliman

 Liberté, égalité, fraternité !!

French for "liberty, equality, fraternity",  

the national motto of France ...

Gazeta satirike franceze nuk rresht se provokuari. Viktimë e satirës së saj ka qene kesaj here, refugjati i vogel Alan qe zbarkoi i vdekur ne brigjet turke. Kjo klishe qe emocionoi mbarë botën ngjalli dhe shume debate ne France per autenticitetin e saj. Charlie Hebdo këte herë nuk është përmbajtur. Në karikaturen e saj thuhet: "Çfare do ishte bërë Alani i vogël kur të rritej? Do ngacmonte nga bythët femrat gjermane". Kjo "blasfemi" që i referohet ngjarjeve te fundit që ndodhen në Gjermani ne ditet e vitit të ri ku refugjataët ngacmuan femrat vendase.

*     *     *

Sa i gjatë ka qenë heroi ynë kombëtar?17 janari i Skënderbeut, një letër nga arkivat e vitit 1457

Heroi kombëtar i Shqipërisë, Gjergj Kastrioti Skënderbeu ka ndërruar jetë si sot 548 vite më parë.

Gjergj Kastrioti – Skënderbeu (6 maj 1405- 17 janar 1468) sintetizon një epokë të tërë historike që mori emrin e tij: luftën njëshekullore kundër pushtimit osman (fundi i shek. XIV – fundi i shek. XV).

Vepra dhe figura e Skënderbeut kishte përmasa dhe rëndësi evropiane.

Për Skënderbeun është shkruar një literaturë e shumëllojshme, prej qindra vëllimesh, të botuara në shumë gjuhë.

Kur është fjala për personalitete që kanë lënë kaq shumë gjurmë në histori, kureshtja njerëzore kërkon të mësojë për ta edhe detajet më të vogla.

Gjergj Kastrioti shpeshherë është portretizuar si një njeri i fuqishëm por shtatshkurtër.

A është e vërtetë kjo?

Ndonëse Skënderbeu ka jetuar në shekullin XV (1405-1468), falë një dokumenti prej 26 fletësh që ruhet në Arkivin Shtetëror të Venedikut, mund të arrijmë të përllogarisim përafërsisht gjatësinë e trupit të tij.

Këtë përllogaritje e ka bërë albanologu dhe prifti italian, At Giussepe Valentini (1900-1979), në një artikull të tij të botuar më 1971, në revistën “Shejzat”, ribotuar nga Dita.

Në këtë artikull, Valentini citon një dokument të datës 8 korrik 1457, që Gjergj Kastrioti ia kishte shkruar Senatit të Venedikut, përmes të dërguarit të tij, priftit apostolik Xhorxhio Pelini, abat i Shën Marisë së Ratacit, pranë Antivarit (Tivarit).

Në këtë letër, Skënderbeu i drejtohej Venedikut me fjalët:

“Në lidhje me rrobat, që siç na është premtuar do të na jepen dy herë në vit, ju lutem të më dërgoni rroba të përshtatshme për trupin tim, ashtu siç iu janë dhënë edhe zotërinjve të tjerë, sepse thonë që mund të më mjaftojnë 16 krahë (rroba) për dy palë veshje. Mirëpo zotërinj, llogarisni pak me kujdes se sa krahë më duhen për dy palë veshje e aq jepmëni”.

Pra për Venedikun, 8 krahë rroba (stof) mjaftonin për të mbuluar një trup me shtat mesatar prej 1.75 m. Nëse Skënderbeut nuk i mjaftonin 8 krahë rroba, kjo do të thotë se ai ka qenë më i gjatë se 1.75. Nëse ai ka kërkuar qoftë edhe vetëm një krah më shumë rroba, rezulton që ai ka qenë goxha shtatlartë, sepse nëse për një trup 1.75 m., mjaftonin 8 krahë rroba, atëherë me 9 krahë rroba mund të mbulohet një trup prej 1.98 m.

Kjo do të thotë që Skënderbeu, duhet të ketë qenë rreth kësaj gjatësie – shkruan Giussepe Valentini.

*     *     *

JU KAM DHJERË MU NË REFORMË! DËGJUAT?

Nga Pëllumb Kulla

Në kalendarët e historisë së shqiptarëve ka plot ditë të tjera shumë më të përgjakshme se 21 janari, por kjo e janarit, përveç gjakut ka në ballë edhe turpin, ngaqë shënohet në kalendarin e bardhë të të ashtuquajturës demokraci brenda kornizës së BE-së dhe NATO-s.

Ishte i rëndë dhe i turpshëm 21 janari i 2011, por gjithsesi më pak i rëndë dhe më pak i turpshëm se këta dy, të 2015 dhe 2016!

Para pesë vjetësh vrasësit ishin prepotentë, të paprekshëm. Ata vranë katër vetë teksa po mbanin duart në xhepa dhe tani që njohim karakterin e pushtetit të tyre, ai akt kriminal, thjesht, u shtohet historive të përgjakura qeverisëse në arkivat e njerëzimit. Ajo histori e tyre vrastare pasurohet me faktin se patën dy vjet e gjysmë kohë, që formalisht ta mbyllnin kapitullin me gjyqe të stisur dhe me fajtorë nga kundërshtarët që po u rrezikonin tua shqitnin kulltuqet nga bythët.

Nuk e bënë dot… Kësisoj ishin gati të mirëkuptuar, edhe kur I soditnim tek fshihnin gjurmët e krimit me shuarjet e filmimeve, ndërrimet e tytave, injorimet e prokurorëve…

Edhe 21 janari i vjetshëm, bile, ishte më i kuptueshëm dhe më pak i turpshëm se ky i sivjetmi! Sivjet, 21 janari ulurin dhe çirret! Pritet sërish të mbulohen hipokritikisht me lule njollat e gjakut të përfytyruar në vendet ku u gjendën shtrirë ata të vrarët me duart në xhepa…

Dhe do të dërdëlliten premtimet e reformës në drejtësi… Kjo përralla me reformë, do t’u shtohet luleve sivjet…

Ju kam dhjerë reformën!

Ju kam dhjerë konsensusin, ekspertët, amendamentet për Venecien, vetë Venecien dhe përpjekjet e ambasadorit amerikan! Premtoni alpet, kur nuk ngjisni dot një pirg dheu!

Nuk ka reformë më të thjeshtë se sa kjo e juaja:

Formuloni një akuzë për 21 janarin dhe shpjereni në gjykimin e Llallës, Venecies, Brukselit dhe Uashingtonit! Ose dorëzoni për hetim dy akuza të kundërta: një të kësaj qeverie për të shkuarën dhe një të qeverisë të shkuar për këtë të sotmen! Lërini listat me Rrugë Kombi, me Gërdec dhe me naftën e Millosheviçit! Ndaluni tek njëra! Përqendrohuni veç tek njëri nga turpet e kësaj gjenerate politikanësh! Qëroni dhe kthjelloni 21 janarin 2011!

Dhe ta shikoni sa e thjeshtë është reforma juaj e famshme e drejtësisë! Jepini paqë pikëllimit të 21 janarit dhe do ta shikoni se reforma është bërë vetvetiu!

Se ai 21 janar, e ka një fajtor.

Dhe ai fajtor, daçi besoni, daçi mos besoni, ai nuk jam unë! Prandaj kam kaq vrer, kaq përbuzje dhe mushkëri që të ulurij që këtej: ju kam dhjerë mu në reformë! Dëgjuat?

*     *     *