El Chapo dhe Sean Pean, intervista e plotë

Faqja online e revistës Rolling Stone publikoi sot intervistën e plotë që aktori Sean Pen bëri me Joaquin El Chapo Guzman gjatë kohës që ai ishte në arrati. Në video-intervistë, shfaqet një tjetër Guzman Loera, më i përulur. Ai tregon se ka filluar të punojë që gjashtë vjeç duke shitur portokalle, ëmbëlsira dhe pije në vendlindjen e tij, Badiraguato, në Sierra Madre, dhe që për të mbijetuar, në moshën 15 vjeçare vendosi që të mbjellë dhe shesë marijuanë dhe opium. Në këtë pikë pranon se, pa u bërë i varur, ka konsumuar drogë, por që prej dy dekadash nuk e ka përdorur më.

El Chapo: Dua të bëj të qartë se përmbajtja e kësaj interviste është ekskluzivisht për zonjushën Kate del Castillo dhe z. Sean Penn

Si ka qenë fëmijëria juaj?

Më kujtohet se që kur kam qenë 6 vjeç, prindërit e mi, një familje e përulur, shumë e varfër. Më kujtohet se si nëna ime bënte bukën për të mbajtur familjen. Më pëlqente ta shisja. Kam shitur portokalle, pije freskuese dhe ëmbëlsira. Nëna ime ishte një grua shumë punëtore, punonte shumë, rrisnim misër, fasule. Unë kujdesesha për bagëtitë e gjyshes sime dhe prisja dru.

Si ndodhi që u përfshitë në biznesin e drogave?

Epo, prej moshës 15 vjeçare, nga vendi ku jam unë që është bashkia e Badiraguato, jam rritur në fermën la Tuna. Në atë zonë deri tani nuk ka vende pune. Mënyra e vetme për të blerë ushqime, për të mbijetuar është që shesësh lulëkuqe dhe marijuanë dhe moshën 15 vjeçare fillova ta kultivoja, ta korrja dhe ta shisja. Kjo është ajo që mund të them.

Si u zgjerua biznesi?

Nga aty, nga ferma u largova në moshën 18 vjeçare në Culiacan dhe më pas në Guadalhara. Por fermën time e vizitoja gjithmonë, edhe sot sepse nëna ime falë Zotit jeton ende në fermën tonë që është la Tuna.

Si ka ndryshuar jeta e familjes tënde nga atëherë deri tani?

Shumë mirë fëmijët e mi, vëllezërit e mi, nipërit e mi, të gjithë shkojmë mirë shumë normalisht, shumë mirë.

Tani që jeni i lirë… si ka ndikuar liria te ju? 

Epo liria është e bukur dhe presioni për mua është normal sepse më është dashur të jem i kudjesshëm për shumë kohë në disa qytete. Unë nuk ndjej asgjë që lëndon shëndetin dhe mendjen. Ndjehem mirë

Është e vërtetë ajo që thonë se drogat shkatërrojnë njerëzimin?

Po, është realitet që drogat shkatërrojnë. Fatkeqësisht siç e thashë ku jam rritur unë nuk ka pasur mënyrë tjetër dhe ende nuk ka për të mbijetuar. Në ekonominë tonë nuk ka punë për të fituar bukën e gojës.

Mendoni se jeni përgjegjës për nivelin e lartë të të varurve nga droga në botë?

Jo kjo nuk është e vërtetë sepse ditën që unë nuk do të ekzistoj, drogat nuk do të pakësohen, absolutisht. Trafiku i drogës? kjo është e gabuar.

E keni rritur biznesin e drogave gjatë kohës që ishin në burg? Biznesi juaj shkoi më mirë apo më keq?

Ajo që shoh dhe di, është gjithçka njësoj. As nuk është rritur e as zvogëluar.

Çfarë mund të thoni për dhunën e lidhur me këto lloj aktiviteti?

Pjesërisht është sepse njerëzit rriten me probleme dhe ka shumë zili,  apo ndonjë informacion kundër një personi. Kjo e krijon dhunën.

Ju e konsideroni veten të dhunshëm?

Jo, zotëri.

Jeni i dhunshëm, përpiqen të shmangni, apo e përdorni vetëm si mundësinë e fundit?

Epo unë thjesht mbroj veten, unë nuk kërkoj probleme asnjëherë.

çfarë mendoni për situatën në Meksikë, Cila është panorama për Meksikën?

Epo, trafikimi i drogës është pjesë e kulturës që vjen nga paraardhësit dhe jo vetëm në Meksikë por në të gjithë botën.

E konsideroni aktivitetin tuaj, organizatën tuaj, një kartel?

Jo zotëri aspak sepse njerëzit që i dedikojnë jetët e tyre këtij aktiviteti nuk varen nga unë.

Si ka evoluar ky biznes nga koha që ju keni filluar deri më sot?

Ka shumë diferencë, sepse sot ka shumë lloje drogash më parë njihej vetëm marijuana dhe lulëkuqja (opiumi).

Dhe njerëzit ndryshojnë gjithashtu. Cili është ndryshimi mes njerëzve të tanishëm dhe atyre atëherë?

Janë shumë ndryshe sepse tani ditë pas dite, popullsia rritet dhe ka më shumë njerëz si puna ime dhe mënyra të ndryshme të menduari.

Si e shihni këtë biznes, do të zhduket apo do të rritet?

Jo nuk do të zhduket, sepse me kalimin e kohës ne jemi më shumë dhe kjo nuk do të përfundojë kurrë.

Mendoni se aktivitetet terroriste në Lindjen e Mesme në një farë mënyrë do të ndikojnë në të ardhmen e trafikimit të drogave?

Jo zotëri, Nuk ndikon aspak.

Ju patë se si ishin ditët e fundit të Escobarit. Si i shihni ditët tuaja të fundit?

Shpresoj që… e di që një ditë do të vdes por shpresoj të jetë një vdekje natyrale.

Qeveria amerikane mendon se qeveria meksikane nuk dëshiron t’ju arrestojë, por t’ju vrasë, ju çfarë mendoni?

Jo besoj se nëse më gjejnë do më arrestojnë patjetër.

Në lidhje me aktivitetin tuaj, cili mendon se është impakti në Meksikë, mendon se ka një impakt të fortë? 

Jo aspak, aspak.

Pse?

Sepse trafiku i drogave nuk varet vetëm nga një person, por nga shumë.

Po kush e ka fajin, ata që shesin drogë apo njerëzit që përdorin drogë dhe krijojnë kërkesën? Cila është marrëdhënia mes prodhimit, shitjes dhe konsumit?

Nëse nuk do të kishte konsum, nuk do të kishte shitje. Është e vërtetë që konsumi ditë pas dite bëhet më i madh.

Dëgjojmë që avogado është i mirë, lime është i mirë, Guanabana është e mirë, për s’kemi dëgjuar asnjë që t’i bëjë publicitet drogave. Keni bërë diçka për ta nxitur publikun të konsumojë më shumë drogë?

Jo aspak. Ajo tërheq vëmendjen dhe njerëzit në një farë mënyrë duan të dinë se si ndjehesh kur e pi, çfarë shije ka dhe kështu varësia bëhet më e madhe.

Keni ndonjë ëndërr? Ëndërroni?

Normalisht, por të ëndërroj cdo ditë, jo.

Por duhet të keni ndonjë ëndërr ndonjë shpresë për jetën?

Dua të jetoj me familjen time ditët që Zoti do të më japë.

Nëse do të mundnit të ndryshoni botën, do ta bënit?

Për mua, mënyra se si janë gjërat…. jam i lumtur.

Cila është marrëdhënia me nënën tuaj?

Marrëdhënia ime?  Perfekte, shumë e mirë.

Ka respekt?

Po zotëri shumë respekt, afeksion dhe dashuri.

Si e shihni të ardhmen për fëmijët tuaj?

Shumë mirë, ata shkojnë mirë me njeri –tjetrin, janë të lidhur.

Si ka ndryshuar jeta juaj, si keni jetuar që kur u arratisët?

Jam shumë i lumtur për shkak të lirisë.

Keni përdorur ndonjë drogë? 

Jo zotëri, shumë kohë më parë po i kam provuar. Por nuk kam qenë i varur, jo.

Sa kohë më parë?

U bënë më shumë se 20 vjet që nuk konsumoj asnjë drogë.

Nuk shqetësoheni se mund të keni vënë në rrezik familjen tuaj me arratisjen?

Po.

Në arratisjen tuaj të fundit, keni dashur lirinë me çdo kusht, në kurriz të ndonjërit?

Nuk kam menduar të lëndoj asnjë. E gjithë ajo që bëra ishte t’i lutesha Zotit dhe doli gjithçka perfekt. Jam këtu, falë Zotit.

Në të dyja arratisjet duhet përmendur se nuk ka pasur dhunë, nuk keni përdorur armë…

Nuk shkoj deri aty. në situata të tjera, nga ato që janë parë, gjërat ndodhin ndryshe, por këtu nuk përdorim dhunë.

Duke pasur parasysh atë që është shkruar për ju, nga ajo që shihet në tv, thuhen gjëra për ju në Meksikë, disa mendojnë mirë dhe të tjerë ju urojnë të keqen. çfarë mesazhi do t’ju jepni njerëzve në Meksikë?

Është normale që njerëzit të kenë mendime ndryshe, sepse disa më njohin disa jo. Mendoj se është normale, sepse ata që nuk më njohin do të kenë dyshimet e tyre.

Nëse ju kërkoj të përkufizoni veten, të pretendoni se nuk jeni Joaquin, por sikur jeni personi që e njihni atë më mirë se kushdo tjetër në këtë botë, si do ta përkufizonit veten? 

Nëse do ta njihja me respekt dhe do të thosha se është një person që nuk kërkon probleme në asnjë mënyrë.

*    *    *

“Nasir”, fëmija që u arratis nga ISIS: Na thanë se fillimisht duhet t’i vrisnim prindërit tanë

“Nasir” është me fat. Ai ka arritur të shpëtojë nga duart e ISIS’it, ku ai po trajtohej për t’u bërë një sulmues vetvrasës. Ai është 12 vjeçar.

CNN e ka intervistuar atë duke mos treguar fytyrën dhe emrin e tij. “Nasir” ka arritur të bashkohet me të ëmën në kampin e refugjatëve në Eysan të Kurdistanit, ku të paktën janë të vendosur 15 mijë njerëz të komunitetit Jazidi të cilët kanë arritur të shpëtojnë nga ISIS’i.

“Kishte 60 fëmijë aty ku trajnohesha unë”, thotë Nasir. “Pjesë më e frikshme për ne ishte kur ndodhnin sulmet ajrore. Ata na detyronin të fshihemi nëpër tunele. Ata na thonin se amerikanët, pa besimtarët, po mundohen të na vrasin por ata (ISIS’i) na donte neve. Ata tregoheshin shumë të mirë me ne. Kur na trajonin na thonin se prindërit tanë janë pa besimtarë dhe puna e parë që duhej ta bënim ishte t’i vrisnim prindërit tanë”.

Propaganda e ISIS’it me fëmijë është dokumentuar mjaft deri tani. Javën e kaluar, një video e publikuar tregonte një fëmijë që fliste në gjuhën angleze e ku paraqitej në një video ekzekutimi. Ndërkohë, realiteti prapa kamerave është edhe me i tmerrshëm.

*    *    *

Rrëfehet Gianni De Biazi: Ja lojtarët që do marr në Francë

Nga Olsi Tujani

Është për një vizitë në Shqipëri dhe, në momentin që lë një takim me të, kërkon me përpikëri zbatimin e orarit.

Gjatë bisedës është sa në humor, aq edhe i matur me frazat që përdorë ndaj të gjitha çështjeve delikate. Xhani De Biazi, në një rrëfim ekskluziv për “Panorama Sport” zbardh ofertat e shumta që ka marrë në drejtim të tij për të lënë përgjysmë rrugëtimin e artë me kuqezinjtë.

Gjithashtu bën me dije kërkesat e tij në lidhje me vazhdimësinë e kontratës dhe planet pas Europianit. “Nuk kam ardhur në Shqipëri për t’u bërë i pasur, apo se unë dhe stafi im s’kishim se me çfarë të merreshim.

Për mua ka qenë një eksperiencë shumë e madhe, emocionuese dhe stimuluese që më ka bërë të kuptoj se sa e rëndësishme është që të punosh në një ambient ku trajneri ka një rëndësi maksimale. Sapo kam refuzuar pesë milionë euro për Shqipërinë”, bën me dije trajneri i kuqezinjve, i cili në fund flet edhe shqip kur uron shqiptarët për festat.

Çfarë note i vendosni këtij edicioni që përfundoi?

Mendoj se edicioni mund të konsiderohet shumë pozitiv dhe për këtë, si votë mund të them nëntë, pasi dhjetë është maksimumi. Nëntë, sepse skuadra ka pasur një rezultat që, sipas meje, ka qenë i rëndësishëm. E them këtë duke iu referuar arritjes së kualifikimit për në Europian. Pastaj edhe sepse ekipi ka pasur një rritje konstante dhe është relativisht i ri që mendoj se do të jetë një avantazh për të ardhmen.

Një notë për veten?

Për mua ka qenë një eksperiencë shumë e madhe, emocionuese dhe stimuluese që më ka bërë të kuptoj se sa e rëndësishme është që të punosh në një ambient ku trajneri ka një rëndësi maksimale.

Pas kaq shumë kohësh në Shqipëri, kush është shqiptari me të cilin jeni afeksionuar më tepër?

Le të themi që kam një raport të mirë me të gjithë. Normalisht me njerëzit që i takoj në rrugë kam krijuar një raport gjithmonë korrekt. Nuk bëj personazhin apo arrogantin. Përkundrazi, kur më kërkojnë një autograf apo një fotografi, kam qenë gjithmonë i gatshëm. Në vendin ku unë qëndroj, sa herë që vij në Shqipëri, kam një raport mjaft të mirë me pronarin, Adin.

Cili ka qenë momenti më i vështirë?

Pas humbjes në shtëpi kundër Serbisë. Ka qenë një plagosje e rëndë për ne. Kërkuam që të fitonim ndeshjen dhe t’i jepnim mundësinë vetes që të luanim për një barazim në Armeni. Për fat të keq, u mundëm në minutat e fundit, pasi mbizotëroi e paarsyeshmja mbi të arsyeshmen. Në fund u mundëm, edhe pse donim shumë që ta fitonim atë takim.

Jeni nominuar në shumë anketa të ndryshme. Çfarë domethënieje kanë për ju?

Jam i lumtur për këtë. Mendoj se ajo që kemi arritur me Shqipërinë ka qenë një rezultat për të cilin të gjitha mediat, jo vetëm ato italiane, por edhe europiane, kanë folur shumë. Kjo, sipas meje, është diçka e bukur, sepse është përralla e bërë realitet. Kjo është një mundësi edhe për të rinjtë që të mësojnë se sa herë kanë një ëndërr apo dëshirë, ekziston gjithmonë mundësia që ta arrijnë nëse bëjnë gjënë e duhur.

Është diskutuar shumë rreth të ardhmes suaj. Sa mundësi ka që të qëndroni edhe pas Europianit?

Unë kam kontratë edhe për dy vite të tjera, që përfshijnë edhe kualifikueset për në Botëror, pra deri në 2017-n. Federata, në mënyrë të veçantë zoti Duka, e di që kërkon të më kënaqë edhe më shumë. Unë nuk kam kërkuar asgjë. Gjithsesi, më vjen mirë për ato që do të më japë.

Çfarë do të kishit bërë më mirë gjatë kësaj kohe që keni qëndruar në Shqipëri?

Nuk kam ardhur me stafin tim në Shqipëri për t’u bërë të pasur apo se nuk kishim se me çfarë të merreshim. Kemi ardhur këtu për ta vënë në zbatim dhe për të realizuar një objektiv. Në gjithçka kemi bërë, kemi pasur vetëm pasionin për të përmirësuar futbollin në Shqipëri. Kemi punuar me bazën e Kombëtareve të moshave dhe kërkojmë që puna të bëhet më në thellësi për të kuruar taktikën e të gjithë këtyre ekipeve.

Shqiptarët ju konsiderojnë si babagjyshin që u dha kualifikimin. Ju vetë, çfarë kërkese do të kishit për të?

Babagjyshit do t’i kërkoja që të kem në dispozicion për Europianin të gjithë lojtarët që kanë kontribuuar për të shkuar në Francë. Të jenë të angazhuar gjatë kësaj kohe me ekipet e tyre dhe që në Europian të kenë ende energji për një kompeticion kaq të rëndësishëm sa ai në Francë.

Sa oferta keni pasur gjatë kësaj kohe nga ekipe apo Kombëtare?

Shumë! E fundit ka qenë rreth disa orë më parë (dje në mesditë). Megjithatë kam marrë një impenjim, të cilit dua që t’i shkoj deri në fund. Mbi të gjitha, të shkojmë në Francë dhe të shohim se çfarë mund të bëjmë. Pas saj është radha që të përqendrohemi te kualifikueset në Botëror dhe më pas të shohim. Megjithatë, bota e futbollit është magjepsëse.

Më lejoni të insistoj në lidhje me ofertën që përmendët?

Kam refuzuar një shumë të konsiderueshme parash. Ishte e jashtëzakonshme, nga një ekip kinez. Bëhej fjalë për një ofertë prej pesë milionë eurosh në dy vite. E refuzova menjëherë, edhe pse, në kushte të tjera, do ta kisha pranuar.

Çfarë rëndësie pati për ju që të merrnit titullin “Honoris Causa” në Shqipëri?

Jam krenar, siç e thashë edhe në fjalimin tim. E dëshiroja shumë, sepse, le të themi, që për faj të futbollit nuk kam studiuar aq shumë sa do të doja për t’u bërë avokat. Pastaj i kam ndërprerë. Jam shumë i kënaqur dhe e falënderoj universitetin që ma dha këtë mundësi edhe për motivin sepse ishte shumë i bukur. Arrita të bëja krenar edhe popullin shqiptar.

Çfarë raportesh keni me Kaçen?

Krejt normale si me të gjithë lojtarët e tjerë të Kombëtares. Nuk krijoj marrëdhënie të ndryshme me dikë që të mund ta privilegjoj ndryshe nga të tjerët. Megjithatë, është mirë që kur dikush flet, të jetë përballë një që kupton menjëherë atë që po thua. Ai ka probleme me komunikimin, por ka cilësi shumë të mëdha dhe është një djalë i mirë.

Mendoni se është gati për Serinë A?

Shpresojmë që po! Uroj që të arrijë të transferohet në Serinë A. Kam parë në media të ndryshme që është përfolur emri i Lacios. S’e di nëse është e vërtetë apo thjesht një sajesë e mediave. Megjithatë, nëse do të bëhej pjesë e Serisë A, do të isha i lumtur. Së pari, sepse do ta kisha më shumë nën kontroll. Së dyti, edhe sepse Seria A mendoj se ka diçka më shumë sesa kampionati grek.

Jeni shprehur që Gashi po kalon një situatë të çmendur?

Gashi është duke kaluar një moment mjaft të trishtueshëm, duke qenë se është një futbollist i shpallur për dy sezone radhazi si golashënuesi i kampionatit zviceran dhe nuk po luan. Shpresoj që të sistemohet sa më shpejt. Më kanë pyetur edhe në Itali për të dhe shpresoj që të mund të bëjë edhe ai një kalim të tillë. Mos më pyesni për emra ekipesh, sepse nuk tregoj asnjë…

Ju tremb diçka përpara Europianit?

Ne jemi në një grup të vështirë. Kemi përballë një ekip si Franca që, mbi të gjitha, do të luajë në shtëpi. Luajmë me Zvicrën, e cila ka shumë lojtarë cilësorë. Gjithashtu Rumaninë, që ka bërë një ngjitje të konsiderueshme në renditjen e FIFA-s në vitet e fundit.

Ndaj them që janë të tria skuadra të rrezikshme. Por, nuk duhet të harrojmë që në Europian nisemi të gjithë nga e njëjta bazë. Gjithashtu që ne jemi ekip që vinim nga vazoja e katërt. Megjithatë, e kemi treguar shumë herë që përballë kundërshtarëve shumë të vështirë edhe ne bëhemi më të fortë.

Sa lojtarë të rinj mund të vijnë në Kombëtare për Europianin?

Shumë pak, për të mos thënë asnjë.

Asnjë?

Them që asnjë. OK, vetëm nëse do të kemi situata emergjente. Nuk mund të anashkaloj ata lojtarë që na kanë çuar deri në Francë. Kjo, për arsyen e thjeshtë, se janë më të besueshëm dhe një grup unik, një skuadër. Mbi të gjitha, ata e dinë që ekipi është përpara të gjithave dhe mbi të gjithë.

As Manaj apo Rashica, si dhe Salihi që mungoi në grumbullimin e fundit?

Salihi ka bërë disa paraqitje me ne gjatë këtij edicioni. Të gjithë do të jenë nën vëzhgim deri në momentin që do të vendosim. Një muaj përpara se të nisemi atje, do të bëjmë llogaritë se kush do të vijë dhe do të shohim gjithashtu kush është në formën më të mirë, ka luajtur më shumë e kështu me radhë.

Arlind Ajeti është transferuar në Itali, por ende asnjë minutë për të…

Ishte e pritshme. Madje, unë e dija dhe ja kisha bërë me dije edhe trajnerit të tij që nuk është në gjendje për të luajtur menjëherë. Në momentin kur nuk stërvitesh, kur nuk aktivizohesh, s’mund të kesh një kondicion fizik të përsosur dhe që të të mundësojë të jesh në fushë. Ai tashmë po punon që të mund të rikuperojë edhe kondicionin fizik optimal që të mund të jetë një prej zgjedhjeve të trajnerit. Shpresoj që, pas pushimeve të vitit të ri, të mund të jetë pjesë aktive e skuadrës.

A keni një tjetër mesazh për Xhemailin, meqenëse ka qenë ndër të parët që ju ka uruar për kualifikimin?

Xhemaili ka qenë lojtari im te Torino, shumë i dashur për mua, por që për fat të keq do ta kemi kundërshtar në Europian. Uroj që të dy të mund të kalojmë fazën e grupeve. Është shumë i fortë dhe e di gjithashtu që bën tifo edhe për ne.

Duka ka shprehur dëshirën e tij që ju të qëndroni sa më gjatë me Kombëtaren, por ka shtuar se “nuk do të shesë shtëpinë për t’ju paguar juve”. Kaq shumë kërkon De Biazi?

Absolutisht jo! Mendoj se jam paguar për aq sa Federata Shqiptare e Futbollit mund të përballojë. Unë nuk kam ardhur në Shqipëri për t’u bërë i pasur dhe kjo është e sigurt. Mbase, jam pasuruar nga kënaqësia e madhe dhe nga mirënjohja pa kufi që më kanë dhënë njerëzit dhe kjo, për mua, është shumë e rëndësishme. Mendoj se i kam dhënë një kontribut të mirë federatës që të rrisë bilancet sepse tashmë i vijnë para edhe për faktin që do të jetë në Francë. Jam i bindur se të dy, si Duka edhe unë e kemi shijuar këtë eksperiencë.

Kush jua shkroi fjalimin shqip që mbajtët në mbrëmjen gala të organizuar nga FSHF-ja?

E kam shkruar vetë, por për ta përkthyer më ndihmoi një mik. Në fakt, ishte një e lexuar keq (qesh), por sigurisht që e kam shkruar vetë. Ishin mendimet e mia sepse unë gjithmonë jam i idesë që duhet të jemi të bashkuar. Nëse mendojmë se njëri është më i mirë se tjetri, atëherë jemi të marrë fund. Shembulli që ka bërë Skënderbeu me shkopinjtë është diçka që mbahet mend përjetësisht.

Cilat do të jenë miqësoret që do të zhvillojë Shqipëria përpara Europianit?

Nuk janë përcaktuar ende. Madje as vendi se ku do të qëndrojmë në Francë. Kemi parë shumë vende, por ende nuk kam caktuar se ku do të jemi. Kemi diskutuar me Turqinë dhe Poloninë, por akoma nuk është përcaktuar asgjë.

Çfarë i thatë Tramexanit në Armeni kur e përqafuat pasi mbaroi ndeshja?

(Qesh…) Sinqerisht që as që e kujtoj fjalë për fjalë se çfarë i kam thënë. Por ishte diçka në një moment entuziazmi. Ai ka qenë një njeri që më ka qëndruar shumë pranë gjatë gjithë kohës, më ka ndihmuar dhe mbështetur maksimalisht shumë. Kemi arritur së bashku që të zgjidhim edhe situata që të tjerë nuk i besonin. Kemi pasur gjatë gjithë kohës edhe diskutime për zgjedhje të caktuara, por që në fund unë vendosja gjithmonë (qesh…). OK, i kam dhënë të drejtë edhe atij ndonjëherë. Por, ai është më i ri dhe disi entuziast. Tamam si shqiptarët (qesh…) dhe më duhet gjithmonë që t’i them: Kujdes, ulu me këmbë në tokë se po fluturon!

Urimi për shqiptarët?

Të jetë një vit njësoj si 2015-ta, pasi në aspektin sportiv mendoj se ka qenë i shkëlqyer. Madje, edhe 2014-ta ka qenë mjaft i mirë duke kujtuar fitoren në Portugali. Shpresojmë që të jetë i mirë nga ana sportive. Nga ana tjetër, ju uroj (flet shqip: 

Gezuar Vitin e Ri per te gjith!”).

*     *     *

5 Pritjet më të Bukura të 2015

5 Pritjet më të Bukura të 2015

TOP 5 - Saves of the Year 2015

Watch the Video

*    *    *

Estrada e Durresit - Dajrja

Humoristi i Mirënjohur Fadil Hasa

Dajrja 

Shiko Videon

*     *     *

The Killing of Farkhunda Malikzada, a 27-year-old Muslim woman

Farkhunda Malikzada, a 27-year-old Muslim woman falsely accused of burning a Quran, was killed by a mob in central Kabul as hundreds watched and filmed. This video contains scenes of graphic violence.

Watch the Video/ Shiko Videon

Kujdes! Pamje të Rënda Filmike

*    *    *

5 shqiptarë që do të shpërthejnë në futboll në 2016-ën në Europë

Numri i futbollistëve shqiptarë në ligat europiane është duke u rritur nga viti në vit. Tashmë në të gjitha ligat e forta europiane ka futbollistë shqiptarë. Në pesë ligat më të forta të Europës aktualisht numri i shqiptarëve nuk është edhe shumë i madh, por lojtarët shqiptarë po bëhen të shumtë edhe në ligat e tjera të vendeve europiane. Në vjeshtë, në Europë, shumica e lojtarëve shqiptarë ishin të konfirmuar – me përvojë e me suksese edhe nga vitet e kaluara. Por, kishte edhe debutues dhe të tillë që kanë shpërthyer në pjesën e parë të kampionatit 2015\’16. Të dielën në disa vende janë luajtur ndeshjet e fundit për këtë vit.

Milot Rashica

Milot Rashica ka kohë që është emër i njohur në futbollin kosovar. Ai vlerësohet talent i madh, i cili vendos ndeshje të Superligës së Kosovës. 19-vjeçari është treguar i shkëlqyer edhe në një vend me futboll shumë të zhvilluar, në Holandë. Sulmuesi këmbëshpejtë deri në fund të edicionit të kaluar ka luajtur në Vushtrri, ndërsa këtë edicion po luan për Viteshen në kampionatin holandez. Të premten shënoi dy gola dhe asistoi një herë në fitoren 5-1 të Viteshes ndaj Twentes. Rashica – që aktualisht është pjesë e U-21 të Shqipërisë, por me gjasa që shumë shpejt të ftohet në kombëtaren A – pa asnjë telash ka ndërruar futbollin kosovar me atë holandez. Ai është paraqitur në të 17 ndeshjet e kampionatit. Ishte startues në 15 prej tyre, ndërsa vetëm në dy takime u aktivizua si rezervë. Ka realizuar gjashtë gola, ndërsa ka dhënë edhe tri asiste. Ndonëse në moshë të re dhe i ardhur nga një vend me futboll të izoluar, Rashica ishte ndër më të mirët te Viteshe që renditet e pesta në Eredivisie të Holandës. Ai tashmë është në radarin e skuadrave nga vende të tjera europiane dhe të skuadrave më të mëdha holandeze. Me Viteshen ka kontratë të vlefshme për tre vjet. “Me paraqitjet e deritanishme jam shumë i kënaqur. Po punoj shumë në stërvitje që të kem mundësinë të tregoj vlerat gjatë ndeshjeve. Jam në formën më të mirë të mundshme. Shpresoj që ky ritëm të më përcjellë edhe në ndeshjet e ardhshme”, ka thënë Rashica për të përditshmen kosovare “Koha Ditore”.

Vedat Muriqi

Më shumë se Rashica ka shënuar sulmuesi prizrenas, Vedat Muriqi. 21-vjeçari ka shënuar nëntë gola në 15 ndeshje për Giresunsporin në Kategorinë e Dytë turke. Po ashtu ka edhe disa asistime. Giresunspori aktualisht është në vendin e dytë, që i siguron kalimin direkt në Superligë në fund të edicionit. Shtatlarti Muriqi karrierën e nisi te Liria, për të kaluar më pas te Teuta e Durrësit. Në Shqipëri, ai luajti edhe për Besën e Kavajës, ndërsa vitin e kaluar u transferua në Turqi. Provoi tek Eskishehirpori, por Giresunspori ishte stacioni i tij final, deri më tani. Edicionin e kaluar shënoi katër gola në 24 ndeshje. Këtë edicion njohu shpërthimin e vërtetë. Për të po interesohen skuadra të shumta të Superligës turke, por ai ka plane të tjera. “Jam i kënaqur me formën personale, por edhe me sukseset e ekipit. Jemi në vendin e dytë në tabelë, që na dërgon direkt në Superligë. Synimi i parë është që të kalojmë me ekipin në Superligën turke dhe kjo është dëshira që dua ta realizoj. Sa u takon golave, synoj që të realizoj të paktën 15 këtë edicion”, ka thënë Muriqi. Ai pranon se klubi tashmë ka oferta konkrete për ta shitur. “Është e vërtetë që ka shumë interesim dhe tashmë në klub kanë ardhur ofertat e klubeve të tjera për mua. Mirëpo, nuk mendoj që të largohem. Synim e kam të kalojmë në Superligë së bashku me skuadrën aktuale”, ka shtuar Muriqi.

Shani Tarashaj

Zvicra është shndërruar në “fabrikë” të futbollistëve shqiptarë. Në Zvicër, çdo edicion dalin disa lojtarë të rinj shqiptarë. Në vjeshtë u dallua Shani Tarashaj, sulmuesi 20-vjeçar i Grasshopersit. Ai ka shënuar tetë gola dhe ka dhënë një asistim në 18 ndeshje të kampionatit. Një kohë të gjatë ishte shënuesi më i mirë në Zvicër. Pesë golat e parë i realizoi në katër ndeshjet e para, por më pas ritmi i tij ra. Edicionin e kaluar luajti 19 takime për Grasshopersin dhe shënoi një gol. Në edicionin 2013\’14 kishte shënuar tetë gola në 17 ndeshje, por në Kategorinë e Tretë, për ekipin e dytë të Grasshopersit. Këtë edicion Tarashaj ka edhe një gol e një asistim në ndeshjet për Kupë të Zvicrës. Ai ka pesë gola në tetë ndeshje për U-21 të Zvicrës dhe vlerësohet shpresë e madhe e këtij vendi. Në skenë në Zvicër këtë edicion ka dalë edhe Florian Kamberi, që ka shënuar dy gola në 10 ndeshje për Grasshopersin, si dhe Albion Avdijaj, i cili shënoi tri herë për Vaduzin. Së fundmi, pati një polemikë të hapur me trajnerin De Biazi, pasi ky i fundit i mbylli dyert e Kombëtares me motivin se i kishte refuzuar njëherë kuqezinjtë. “Turp, De Biazi nuk është më shqiptar se sa unë. Nuk mund të ma mohojë ai ndjenjën e të qenit shqiptar”, pat deklaruar Tarashaj pak ditë më parë.

Eros Grezda

Në Kroaci, në javët e fundit, ka shpërthyer Eros Grezda, mesfushori ofensiv i Lokomotivës së Zagrebit. Në pesë ndeshjet e fundit, ai ka shënuar pesë gola. Të dielën pati një gol e një asistim në fitoren 3-0 të Lokomotivës në udhëtim ndaj Slavenit. 20-vjeçari që ka jetuar në Slloveni, këtë edicion është paraqitur në 15 ndeshje, kurse i ka edhe katër asistime. “Me formën jam i kënaqur, sidomos me atë të gjashtë ndeshjeve të fundit. Synimet janë që me skuadrën të përfundojmë në tri pozitat e para”, ka thënë Grezda të dielën për gazetën. Lokomotiva aktualisht është e pesta. Grezda edicionin e kaluar luajti 11 ndeshje në kampionatin e Sllovenisë. “Nuk i kam vendosur vetes qëllime apo synime. Thjesht çdo ndeshje për mua është si finale. Dua të fitoj dhe të shënoj në çdo përballje”, ka thënë Grezda.

Eroll Zejnullahu

Bundesliga 2 e Gjermanisë së fundmi ka nisur të shndërrohet në bazë të përfaqësueses së Kosovës. Shumë titullarë të Kosovës bëjnë karrierë në kategorinë e dytë gjermane. Njëri prej tyre është mesfushori Eroll Zejnullahu. 21-vjeçari ka një gol e dy asistime për Union Berlinin, në 16 ndeshje. Më e rëndësishme për të është stabilizimi në ekipin bazë, është i pazëvendësueshëm thuajse në të gjitha ndeshjet. Në Bundesligën 2 po luajnë me sukses edhe Leart Paqarada, Besar Halimi e Fanol Perdedaj./panorama-sport/

*    *    *

Hajnat e Kosoves nga Bahri Rashiti e Fatmir Makolli

*    *    *

Tregu i reklamave, kush fiton më shumë dhe kush është në krizë

Gara e televizioneve, Top Channel kryeson me të ardhura, por Klan fiton më shumë. Gazetat, më e madhja Panorama Group. Tregu i reklamave ra 5% në 2014-n. Të dhënat e monitorimeve flasin për një tkurrje të ndjeshme të spoteve në televizione dhe reklamave në gazeta për 11- mujorin e këtij viti. Drejtuesit e marketingut pranojnë krizën, teksa nuk shohin dritë jeshile në horizont. Sa qarkulloi në vitin 2014 tregu i publicitetit në Shqipëri dhe tendenca në 2015-n….

Buxhetet e marketingut janë të parat që kompanitë shkurtojnë në kohë krize. Dhe sa më shumë që zgjat kriza, aq më shumë përdoren dhe gërshërët. E njëjta gjë po ndodh me sipërmarrjet në Shqipëri. Për të disatin vit radhazi, bankat dhe telekomunikacionet, dy grupet reklamuese më të mëdha në vend, po ulin shpenzimet e marketingut, (në 2014-n rënia për këto dy grupe ishte rreth 4%). Dhe më të prekurat nga kjo sjellje janë mediat, si e shkruar ashtu dhe elektronike, të cilat reklamat i kanë ushqimin e tyre kryesor. Për vitin 2014, xhiro e tre televizioneve kryesore në vend (Top Channel, Klan, Vizion Plus) ra me 8%. Të dhënat parapake nga monitorimet e numrit të spoteve tregojnë se kjo tendencë ka vijuar edhe në 2015-n, madje me ritme të përkeqësuara, me rënie dyshifrore. Me pak përjashtime, janë prekur dhe televizionet informative, që ishin në lulëzim deri pak kohë më parë.

Media e shkruar, e gjendur prej disa vitesh mes dy zjarresh (konkurrencën nga interneti dhe uljen e buxheteve të reklamuesve) po përpiqet me çdo kusht të mbijetojë. Reklamat jashtë dyerve (outdoor) kanë njohur dhe rënien më të thellë, duke u prekur më shumë nga shkurtimi i buxheteve të marketingut. I vetmi segment që po kalon ditë të mira është ai i reklamave online, që po i gëzohet rritjes së numrit të përdoruesve online dhe po përfiton duke joshur klientët- reklamuesit, që janë të dëshpëruar të maksimizojnë koston e arritjes së një klienti potencial – me tarifat që ende mbeten të ulëta. Edhe radiot e mëdha kanë arritur të sigurojnë më shumë të ardhura, si një mjet më i lirë reklamimi.

Bilancet e 2014-s tregojnë rënie të ndjeshme të fitimeve të televizioneve, kompanive të publicitetit dhe medias së shkruar. Aktorët e tregut pranojnë se marzhet e fitimit janë tkurrur dhe teksa shpenzimet për reklama janë reduktuar nga biznesit, ata nuk presin ditë më të mira, të paktën në afatin e shkurtër. Mungesa e hyrjeve të sipërmarrjeve të mëdha, që do të ishin reklamues potencialë, i bën ata dhe më pesimistë.

Tregu i reklamave bie 5% në 2014

Në total, tregu i reklamave në vend në vitin 2014 vlerësohet të ketë arritur në rreth 37 milionë euro, nga rreth 39 milionë euro që ishte vitin e mëparshëm, me një rënie prej rreth 5%, i udhëhequr nga tkurrja e televizioneve, shtypit të shkruar dhe outdoor. Tregu vlerësohet të jetë tkurrur më tej në 2015-n, me të paktën 10%.

“Monitor” e ka bërë vlerësimin e tregut të reklamave për 2014, duke u nisur nga tregues direkt të matur nga disa drejtime:

-të ardhurat e kategorive kryesore të tij, televizioneve, shtypit të shkruar, outdoor dhe online, të matura në pjesën kryesore nga xhiro që aktorët kryesorë kanë deklaruar në bilancet e tyre.

-shpenzimet e kompanive kryesore për marketing, kryesisht telekomunikacione, banka, produktet që lëvizin shpejt nga rafti (FMCG), sipas raportimeve të detajuara në bilancet përkatëse.

-monitorimet në bazë të numrit të spoteve të transmetuara në mediat televizive dhe reklamave në shtypin e shkruar, sipas të dhënave të siguruara nga kompania monitoruese Idra Media, kanë shërbyer për të vlerësuar tendencën për vitin 2015.

Televizioni

-Nga të ardhurat e deklaruara në bilanc nga televizionet kryesore në vend, vlerësohet se të ardhurat e televizioneve ishin 27-28 milionë euro, në vitin 2014, me një rënie prej rreth 7% me bazë vjetore. Kjo tkurrje erdhi pasi në vitin 2013 ishte shënuar një rritje prej 21%, e ndihmuar dhe nga fakti që 2013-a ishte një vit zgjedhor, e shoqëruar me shpenzime të partive politike për spote publicitare.

Shtypi i shkruar

-Të ardhurat e shtypit të shkruar vlerësohen në rreth 3 milionë euro në vitin 2014, me një rënie vjetore prej rreth 9%, në bazë të të ardhurave të deklaruara në bilanc nga mediat kryesore në vend dhe monitorimeve nga Idra Media.

Outdoor

-Tregu i outdoor vlerësohet në rreth 3.3 milionë euro, i llogaritur në bazë të të ardhurave të deklaruara në bilanc nga kompanitë kryesore që veprojnë në këtë kategori. Ky segment ka njohur dhe rënien më të fortë të të ardhurave, me 12%.

Internet

-Reklamat në faqet kryesore të internetit në vend vlerësohen në rritje, ndonëse mbeten ende të ulëta, në 1-1.5 milionë euro, sipas të dhënave nga të ardhurat e portaleve kryesore në vend.

Radio

–Radio vlerësohet të tërheqë 0.9-1.2 milionë euro në vit, sipas të ardhurave të deklaruara nga radiot më të mëdha në vend, me një rritje prej rreth 10% në 2014.

Rreth 40% e kësaj shume vlerësohet që të kalojë përmes agjencive publicitare, duke iu referuar qarkullimit vjetor të deklaruar të këtyre të fundit.

Kompanitë e telekomunikacioneve (operatorët celularë plus Albtelecom) mbeten reklamuesit më të mëdhenj në vend, me një buxhet total për shpenzime publiciteti prej rreth 20 milionë eurosh në vitin 2014, sipas të dhënave të nxjerra nga bilancet e tyre, me një rënie të lehtë prej 3% në krahasim me 2013-n.

TELEVIZIONET, RËNIE NË TË ARDHURA DHE FITIME

Pothuajse të gjitha televizionet kryesore në vend kanë parë një rënie të të ardhurave në vitin 2014, sipas të dhënave të raportuara në bilanc, ndonëse numri i spoteve të transmetuara, sipas monitorimeve nga IDRA Media, rezulton në rritje. Dy janë arsyet që kanë ndikuar në këtë tendencë. Së pari, 2013-a u ndihmua nga zgjedhjet e përgjithshme, një faktor i përkohshëm që shtoi të ardhurat e televizioneve. Së dyti, ndonëse numri i spoteve u rrit, televizionet nxituan të bënin oferta në përpjekje për të mbajtur reklamuesit, çka u reflektua në më pak të ardhura.

Top Channel

Top Channel mbetet televizioni më i madh në vend sipas të ardhurave, me një xhiro të deklaruar prej 1.6 miliardë lekësh, me një tkurrje prej gati 8% në raport me një vit më parë. Numri i spoteve të transmetuara në 2014 ishte pothuajse i njëjtë me 2013-s, sipas të dhënave nga Idra Media (shih grafikun: Televizionet kryesore, sipas numrit të spoteve të transmetuara, 2014). Teksa të ardhurat kanë rënë dhe shpenzimet janë rritur (si ato të personelit ashtu dhe të veprimtarisë së shfrytëzimit), Top Channel ka rezultuar me fitime minimale prej 15 milionë lekësh (para taksave), nga rreth 141 milionë lekë në 2013-n.

TV Klan

Televizioni i dytë më i madh në vend nga të ardhurat është TV Klan, me një qarkullim vjetor prej 850 milionë lekësh, edhe ai me një rënie prej 10% me bazë vjetore, sipas bilancit të dorëzuar te Tatimet, edhe pse numri i spoteve sipas Idra Media është rritur në 2014. Drejtori i Marketingut të TV Klan, Eptan Lohja, pohoi se ulja e të ardhurave ka ardhur si efekt i krizës. “Ka një tkurrje të buxheteve të të gjitha kompanive”, tha ai, duke shtuar se edhe për 2015-n nuk po sheh ndonjë dritë jeshile.

Në vitin 2014, TV Klan rezultoi me një fitim prej 175 milionë lekësh, nga 303 milionë lekë vitin e mëparshëm.

Vizion Plus

I treti televizion më i madh në vend është Vizion Plus, që ka parë një rënie të të ardhurave me 6%, në 414 milionë lekë. Kjo tkurrje ka ardhur, pavarësisht se numri i spoteve të transmetuara është rritur me gati 20%, sipas të dhënave të Idra Media.

Jerina Lalaj, drejtoreshë marketingu në Vizion Plus, pohon se janë bërë oferta speciale për të mbajtur trendin. Shpenzimet e marketingut janë të parat që shkurtohen kur bizneset janë në vështirësi, pohon ajo dhe “ne u bëmë palë me një strategji të brendshme tonën, duke dhënë bonuse për bizneset, ndonëse tarifat zyrtare nuk kanë shënuar rënie. Ajo e pohon faktin që tregu mediatik është në tkurrje.

Edhe Vizion Plus nuk i ka shpëtuar tkurrjes së fitimeve, që kanë zbritur në 3 milionë lekë, nga rreth 23 milionë lekë në 2013-n.

Mbyllja e AS dhe Agon Channel

Albanian Screen (AS), u mbyll në qershor të vitit 2015. AS, sipas të dhënave të bilancit të vitit 2013, realizoi një qarkullim vjetor prej 323 milionë lekësh, me një rënie prej 33% në raport me një vit më parë. Sipas xhiros, Albanian Screen ishte televizioni i katërt më i madh në vend, pas Top Channel, Klan dhe Vizion Plus. Ndërsa në 2012, AS ishte i treti më i madh në vend, me një xhiro më të lartë se Vizion Plus. AS është televizioni i parë i përmasave relativisht të mëdha që u mbyll. Për periudhën 2012-2013, televizioni ka rezultuar me një humbje prej rreth 30 milionë lekësh, përkatësisht për secilin vit.

Albanian Screen, që pas vitit 2000 kur u themelua, pati një rritje të qëndrueshme, duke fituar një audiencë të kënaqshme. Tre vitet e fundit Albanian Screen e përforcoi audiencën edhe më shumë, duke transmetuar një nga telenovelat më prestigjioze turke, me audiencë të lartë “Sulejmani i Madhërishëm”.

Agon Channel është një tjetër televizion që u mbyll në tetor të këtij viti, si rrjedhojë e problemeve me drejtësinë të pronarit të saj. Në 2014-n, ky televizion shënoi një rritje të ndjeshme, duke deklaruar të ardhura prej 119 milionë lekësh, megjithëse humbjet ishin tepër të larta, duke arritur në 870 milionë lekë, dyfishim në raport me një vit më parë.

Bien dhe televizionet e lajmeve, reziston News 24

Ngjarjet e shumta politike, të kronikës dhe ato ekonomike, flirtimet mes kundërshtarëve politikë, marrëdhëniet dashuri-urrejtje mes partnerëve politikë, i mbajnë të mbërthyer pas ekranit shumë teleshikues, që preferojnë të ndjekin “telenovelën” e jetës reale.

Pesë vitet e fundit, investimet në televizionet informative u shtuan ndjeshëm dhe ato njohën një rritje të audiencës dhe të të ardhurave. Por, 2014-a ka qenë një periudhë e vështirë dhe për to. Të ardhurat e Ora News dhe ABC News ranë përkatësisht me 22 dhe 11%. Ora News ka rezultuar me një humbje prej gati 9 milionë lekësh, nga fitimet prej 32 milionë lekësh të një viti më parë. Edhe ABC News ka raportuar humbje prej 6 milionë lekësh, pas fitimeve rreth 10 milionë lekë në 2013-n.

A1 Report (TV Ballkan) ka raportuar ecuri pozitive, me një zgjerim prej 66%, ndonëse duke u nisur nga një bazë e vogël. Kjo rritje megjithatë nuk e ka ndihmuar të përmirësojë rezultatin financiar, përkundrazi ai ka rezultuar me humbje të larta prej 53 milionë lekësh (si rrjedhojë e rritjes së madhe të shpenzimeve), nga fitimet prej 2.8 milionë lekësh vitin e mëparshëm.

News 24 i ka rezistuar prirjes rënëse, duke rritur me 20% të ardhurat e televizionit në 2014-n, sipas burimeve të saj. Vilma Mesareja, drejtoreshë marketingu e Focus Media News, pohon se është investuar në teknologji dhe në staf, duke bërë që televizioni të njohë rritje në kohë të vështira.

Rritet numri i reklamave të transmetuara në 2014

Bizneset reklamuese kanë përfituar nga “ankthi” i televizioneve për të mos humbur klientë, duke transmetuar më shumë spote publicitare në 2014-n, në krahasim me një vit më parë, për të njëjtën shumë parash. Të dhënat e raportuara nga Idra Media flasin për rritje me 24% të numrit të spoteve të transmetuara (sasia në numër e transmetimeve të reklamës të ekuivalentuara me kohëzgjatje 30 sekonda) në tetë televizionet kryesore në 2014-n, ku është TV Klan ai që kryeson (ndonëse është i dyti në të ardhura, për shkak të çmimeve më të ulëta që ofron në raport me konkurrentin kryesor). Numri i spoteve të transmetuara është rritur në pjesën më të madhe të televizioneve (rekordin e mbajnë News 24 dhe ABC News).

Sektorët më të mëdhenj reklamues, sipas numrit të spoteve, janë telekomunikacionet, që i kanë rritur transmetimet në 2014-n, të ndjekura nga televizionet (kryesisht reklamat e DigitAlb dhe Tring TV), kujdesi shëndetësor, që i ka dyfishuar spotet në 2014-n, të ndjekura nga pajisjet elektronike, dyshekët, pijet farmaceutike etj., sipas grafikut të mëposhtëm.

Për numër spotesh, e para, sipas të dhënave të IDRA Media, renditet Top Shop (Studio Moderna), reklamat për produktet e së cilës mund t’i gjesh në çdo orë të ditës në pjesën më të madhe të televizioneve. Megjithatë Studio Moderna (Marka “Top Shop”) ka një buxhet modest në raport me reklamuesit e tjerë, ajo arrin të përfitojë kohë më të madhe televizive, për shkak se zgjedh oraret e paradites apo drekës, kur tarifat e kohës publicitare janë të ulëta.

Dy kompanitë e telekomunikacionit, Albtelecom dhe Vodafone, renditen më pas për numër spotesh, të ndjekura nga City Shop.

Rënia përshpejtohet në 2015

Ndërsa kanë rezistuar në 2014-n, duke i joshur klientët me më shumë spote brenda të njëjtit çmim, televizionet nuk kanë arritur të mbajnë ritmin në 2015. Të dhënat e monitorimeve nga Idra Media për 11-mujorin 2015 tregojnë se numri i spoteve të transmetuara për pjesën më të madhe të televizioneve ka rënë në krahasim me 11-mujorin 2014.

Pothuajse të gjithë sektorët, me përjashtim të bankave dhe produkteve ushqimore, kanë shënuar ulje të numrit të spoteve. Në total, 30 sektorët më të mëdhenj reklamues kanë reduktuar reklamat e transmetuara (Sasia në numër e transmetimeve të reklamës të ekuivalentuara me kohëzgjatje 30 sekonda) me 14% për janar-nëntor 2015.

Nga kompanitë reklamuese më të mëdha, tkurrjen më të lartë e ka shënuar Albtelecom, që ka ulur numrin e transmetimeve me gati 60%. Rritja më e fortë ka ardhur nga Credins, me rreth 75%. Vodafone dhe Telekom Albania (ish AMC), historikisht dy reklamuesit më të mëdhenj në vlera, kanë reduktuar lehtë praninë e tyre në mediat televizive. Sidomos për Telekom Albania, pritshmëritë në treg ishin më të larta, pas rimarkimit dhe ndryshimit të emrit nga AMC në Telekom Albania.

Tema TV online, modeli i ri që synon të tërheqë “video sharing”

Mero Bazen, botues i Tema online dhe Endri Meksin, drejtues i MC Networking, shoqërisë së specializuar në fushën e internetit dhe ndërlidhjes, i bashkoi pasioni i përbashkët për teknologjinë online dhe besimi se e ardhmja e medias, edhe asaj vizive, është pikërisht tek interneti. Në fund të nëntorit u prezantua Tema TV, një platformë që ka si bazë transmetimet online, një risi kjo për tregun shqiptar, me një investim që deri tani ka arritur 1.2 milion euro. Endri Meksi, drejtor i Tema TV pohon për Monitor se ideja lindi si zgjerim i markës Tema, një ndër faqet më të lexuara online. “Në tregun shqiptar mungonte mundësia për të reklamuar mbi video, apo siç njihet në gjuhën teknike ‘video sharing’”, thotë Meksi, të cilin nuk e “tremb” fakti që tregu tradicional i publicitetit po vjen në rënie .

Ndërsa në shtetet e zhvilluara teknologjia e ‘video sharing’ po rritet me shpejtësi (në SHBA videot on line po kalojnë reklamat në Tv tradicionale), në Shqipëri është ende në fazat fillestare dhe Tema TV është e para që po i hyn kësaj “loje”.

“Tregu do të ndryshojë”, pohon ai, duke shpresuar se trafiku i videove on line do të vijë në rritje dhe do të jetë i konsiderueshëm, ndonëse reklamuesit shqiptarë janë skeptikë për këtë mënyrë publiciteti. Avantazhet e kësaj forme lidhen me faktin që ‘video sharing’ mundëson reklamuesin të bëjë një analizë të saktë të eficiencës së shpenzimit të parave, duke matur në kohë reale, çfarë, kur dhe nga kush u ndoq. Z.Meksi preferon të përmendë rastin e platformës amerikane Netflix, që i mundëson shikuesve të shohin çfarë duan dhe kur e duan, një model që po e ndjek dhe Tema TV. Ky i fundit është i pranishëm dhe në tokësor dixhital, por përqendrimi në platformën online i mundëson të marrë një pjesë të klientëve që i ka shpëtuar televizionit tradicional.

Teksa tregu i reklamave në total nuk pritet të rritet, Tema Tv synon të përfitojë nga një rishpërndarje e buxheteve të kompanive drejt videove online.

Pika e fortë nuk synohet vetëm te risia teknologjike. Në kahun e përmbajtjes, drejtuesit e Tema Tv mendojnë se ka hapësira boshe në segmentet e analizave të mirëfillta politike dhe ekonomike. Tregu i synuar mbeten të rinjtë, sfida e tërheqjes së të cilëve është e madhe, por edhe femrat e moshës deri në 50 vjeç.

Z.Meksi nuk parashikon rritje në tregun e televizioneve tradicionale, pasi reklamuesve nuk po u ofrohen alternativa të reja, madje pret një rënie në një periudhë 10-15 vjeçare. Në periudhën afatmesme, sinjali kryesor i televizionit do të vijë nga interneti, sesa nga rrjeti kabllot, satelitor e dixhital tokësor. “Modeli i shpërndarjes do të ndryshojë, por askush nuk do të heqë televizionin nga shtëpia”.

Më pesimist është për shtypin e shkuar. “Investimi tek printi është i vdekur, nuk ka më logjikë ekonomike, pasi ka kosto shumë të lartë dhe është i humbur”. Mungesë nuhatje se ku po shkon tregu online, por edhe besimi të botuesve, e quan z.Meksi, vazhdimin e mbështetjes tek shtypi i shkuar, ndërkohë që e ardhmja duket se është diku tjetër. Botuesit në përgjithësi në Shqipëri nuk arrijnë të jenë në koherencë me zhvillimet e teknologjisë.

Televizionet me pagesë rrisin të ardhurat nga reklamat

Ndërsa televizionet tradicionale kanë parë një rënie të reklamave në 2014-n, tendenca ka qenë e ndryshme për ato me pagesë, që kanë arritur të tërheqin vëmendjen e bizneseve reklamuese, ndonëse burimin kryesor të të ardhurave të tyre kanë abonimet e klientëve.

Të ardhurat nga reklamat të Digitalb ishin 281 milionë lekë në vitin 2014, me rritje prej 70% në raport me vitin e mëparshëm. Megjithatë, kanë qenë të hyrat nga abonimet dhe e drejta e transmetimit, ato që kanë siguar pjesën më të madhe të të ardhurave të Digitalb.

Digitalb është televizioni më i madh me pagesë në vend, me të ardhura totale prej 5.5 miliardë lekësh në 2014-n, me një rritje prej 11% me bazë vjetore.

Tring Tv renditet e dyta, me një diferencë të lartë në krahasim me konkurrentin kryesor, duke realizuar një qarkullim vjetor prej 470 milionë lekë në 2014-n, zgjerim prej 26%.

VUAJTJET E SHTYPIT TË SHKRUAR

Prej vitesh, shtypi i shkruar po vuan jo vetëm konkurrencën nga interneti, që po i largon lexuesit tradicionalë, por edhe shkurtimin e buxheteve nga reklamuesit.

Totali i sipërfaqes së reklamuar në median e shkruar në vitin 2014 (për 40 gazeta e revista) ra me 7% me bazë vjetore, sipas të dhënave të monitorimit nga Idra Media.

Në bazë të monitorimeve të Idra Media, të ardhurat nga reklamat e shtypit të shkruar vlerësohen në rreth 3 milionë euro në vitin 2014, me një rënie vjetore prej rreth 9%.

Vodafone, Albtelecom dhe Lotaria Kombëtare rezultojnë me një ulje të sipërfaqes së reklamuar, ndërsa Credins dhe Eurosig kanë hyrë në listën e 30 reklamuesve më të mëdhenj në median e shkruar, sipas Idra Media.

Në bazë të të ardhurave, grupi më i madh i medias së shkruar është Panorama Group (me median kryesore gazeta Panorama, më e madhja në vend nga tirazhi, dhe Panorama Sport) me një qarkullim vjetor prej 256 milionë lekësh, duke shënuar rritje prej vetëm 0.5% me bazë vjetore. Grupi ka rezultuar me fitime minimale (para taksave) prej 340 mijë lekësh nga 7.8 milionë lekë të një viti më parë. 27% e të ardhurave erdhën nga reklamat 71% nga shitjet, sipas burimeve nga grupi. Kompania ka punuar të përmirësojë arkëtimet duke shmangur në minimum mospagesat, duke qenë mjaft e vëmendshme në administrimin e të ardhurave (për reklamuesit që kanë qenë problematikë në të kaluarën kërkohet edhe parapagim).

Media e dytë më e madhe në vend Unipress (gazeta Shekulli dhe publikime të tjera të grupit) ka parë një ulje të qarkullimit vjetor me 21% në 89 milionë lekë. Pavarësisht rënies së të ardhurave, grupi ka rezultuar me një fitim prej 9.6 milionë lekësh, nga humbjet prej 3.6 milionë lekësh në 2013-n.

Gazeta Shqip ka parë një ulje të lehtë të të ardhurave në 2014-n me rreth 3% në rreth 66 milionë lekë. Edhe fitimi i saj ka rënë ndjeshëm, nga 3.9 milionë lekë në 2013, në 605 mijë lekë në 2014-n.

Shqiptarja.com është media e shkruar dhe online me ecurinë më të mirë në 2014-n, duke u rritur me 60%, sipas bilancit të saj zyrtar, për të arritur një qarkullim vjetor prej 49 milionë lekësh. Fitimi para taksave u zgjerua ndjeshëm, nga 465 mijë lekë në 4.3 milionë lekë.

Rënia thellohet në 2015

Shtypi i shkruar e ka ndier më shumë krizën në vitin 2015. Të dhënat e Idra Media për 11-mujorin tregojnë për një tkurrje drastike të sipërfaqes së reklamuar në shtypin e shkuar me 27%, për 40 gazetat dhe revistat që janë monitoruar.

Pothuajse të gjitha mediat, me pak përjashtime, kanë parë tkurrje të reklamave, sipas grafikut të mëposhtëm.

Reklamues tradicionalë si Vodafone, Albtelecom, AMC (Telekom Albania) rezultojnë të kenë shkurtuar ndjeshëm buxhetet e tyre në median e shkruar.

RADIOT MARRIN VETEN

Kategoria e radios ka shënuar ecuri më pozitive gjatë vitit 2014.

Radio më e madhe në vend, Top Albania, për të dytin vit radhazi ka parë një rritje të kënaqshme të të ardhurave, me 12%, në 73 milionë lekë.

Radio e dytë më e madhe në vend (sipas të ardhurave nga reklama) Club FM, pas rënies në 2013-n, e ka marrë veten, duke rritur qarkullimin vjetor me 15.3%, në 40 milionë lekë.

INTERNETI NË RRITJE, POR PESHA E TIJ MBETET E ULËT

Sa herë hap portalet kryesore në vend, bombardohesh nga të gjitha anët nga reklamat, deri në atë pikë sa leximi i lajmeve bëhet i vështirë.

Rritja e penetrimit të internetit vitet e fundit, sidomos te të rinjtë, ka bërë që reklamuesit të synojnë të kapin atë treg të synuar të grupmoshës relativisht të re, që dhe më parë nuk ishte lexuese e rregullt e shtypit të shkruar.

Tregu i reklamave po zhvendoset gjithnjë e më shumë drejt internetit, megjithëse si vlerë ai mbetet i ulët, duke mos i kaluar 1.5 milionë euro, apo rreth 4-5% të totalit të tregut të publicitetit në vend. Tarifat e reklamave në internet mbeten ende të ulëta, ndërsa shumë gazeta ofrojnë module online falas, vetëm për të tërhequr reklamues në versionin e shtypur.

Për portalet kryesore që kanë investuar prej vitesh dhe kanë krijuar një bazë të gjerë lexuesish, të ardhurat nga reklamat online po vijnë në rritje.

Vilma Mesareja, drejtoreshë e marketingut të Focus Media News, që menaxhon dhe portalin më të madh të lajmeve në vend, Balkan Web, pohon se në 2014-n, ata kanë parë rritje prej 30% të të ardhurave nga reklamat. Ajo pohon që ka një zhvendosje të reklamave nga print te online, në linjë me shtimin e klikimeve. “Në vitin 2014 Balkan Web kishte 34 milionë klikime, deri në fund të shtatorit të këtij viti arritën në 70 milionë klikime, ndërsa ka një rritje të ndjeshme të shkarkimeve për aplikacionin e Balkan Web, nga 100 mijë në janar në 400 mijë aktualisht”.

Sipas të dhënave të publikuara nga Internet World Stat dhe ITU (International Telecommunication Union) në Shqipëri, përdorimi i internetit arriti në rreth 64% në vitin 2013. Rezulton se 1.8 milionë shqiptarë kanë përdorur internetin vitin e kaluar, më shumë se gjysma e popullsisë në vend.

Facebook, e ndihmon apo pengon median online

Shkalla e penetrimit të mediave sociale në vend është rritur shumë, sidomos gjatë pesë viteve të fundit duke arritur në 45 përqind të popullsisë në shkurt të vitit 2014, sipas anketimit të kryer nga Fondacioni Shoqëria e hapur për Shqipërinë.

Kjo shifër është më e lartë se mesatarja e Europës e cila në këtë kohë arrinte në 40 %. Numri i përdoruesve të mediave sociale në këtë periudhë llogaritej rreth 1 400 000 vetë. Shqipëria arrin të renditet e 18-ta në Europë në vitin 2014 duke lënë pas në këtë aspekt edhe vende të zhvilluara si Zvicra, Franca, Italia, Spanja, etj.

Koha e shpenzuar në internet nga përdoruesit e shpeshtë të internetit ndahet në këtë mënyrë: koha më e madhe shpenzohet në Facebook (49 %), duke vijuar më tej me YouTube (23 %).

Endi Meksi i Tema TV pohon se facebook mund të konsidrohet si partner ashtu dhe armik i medias online, pasi u merr, por dhe u jep atyre trafik. E quan armik, teksa facebook ndryshon vazhdimisht strategji lidhur me politikat që ofron, duke mos dhënë garanci për mediat online.

REKLAMAT NË HAPËSIRË NË RËNIE

Tre operatorët kryesorë që menaxhojnë reklamat në hapësirë (outdoor), Albartex, La Strada

Metro SHA, kanë raportuar rënie të ndjeshme të të ardhurave,duke reflektuar tkurrjen e buxheteve të kompanive në këtë kategori.

Aktorët e tregut pohojnë se kjo tendencë ka vijuar dhe në vitin 2015.

Rënia e outdoor ka prekur edhe importuesit e letrës, një pjesë e të cilëve janë munduar ta amortizojnë duke rritur eksportet.

SHQIPËRIA, TREGUN MË TË ULËT TË REKLAMAVE PËR FRYMË NË RAJON

Në Maqedoni, tregu total i reklamës (TV, radio, print, outdoor, dixhital etj.) vlerësohet në vitin 2014 në 52 milionë euro (sipas Media Observatory), në një treg prej 2 milionë banorësh.

Në Mal të Zi, tregu i televizioneve vlerësohet në rreth 9 milionë euro, në një popullsi prej 600 mijë banorësh. Dy televizione publike dhe dhjetë TV lokale konkurrojnë për të tërhequr këtë shumë, sipas një raporti të IREX (të dhënat për vitin 2012).

Në Serbi, për vitin 2013 vlerësohet që tregu i reklamës ishte 155 milionë euro (sipas media Observatory), me rënie, në raport me 172 milionë euro në 2012-n, në një treg prej 7.2 milionë banorësh.

Në bazë të të dhënave krahasuese, Shqipëria vlerësohet të ketë tregun më të ulët të reklamave për frymë në rajon (13.5 euro), për shkak të çmimeve relativisht më të ulëta të publicitetit. Në vendet e zhvilluara, si p.sh, Italia, shpenzimet për frymë për reklama ishin 152 dollarë në vitin 2014, sipas statista.com. Shteti që kryeson në botë është SHBA, me 567 dollarë për frymë.

Llogaritja bëhet duke marrë për bazë sipërfaqen e reklamuar dhe tarifat zyrtare, duke u bërë një zbritje prej rreth 60-65%, për të arritur në një vlerë reale tregu (mediat në përgjithësi ofrojnë zbritje të mëdha nga tarifat zyrtare).

*    *    *